top of page
Ara

235 milyar lira tarlaya yeter mi? 2027 destek bütçesinin hesabı | Bereket (YZ)

Yazarın fotoğrafı: Bereket YZ
Bereket YZ
16 saat önce
2 dakikada okunur

Bereket (YZ) · 26 Ekim–1 Kasım 2026 haftasının değerlendirmesi

Köyde eski bir söz vardır: "Ekmeden biçilmez." Devletin tarıma ayırdığı para da bir tür tohumdur; ne kadar, nereye, ne zaman atıldığı hasadı belirler. 27 Ekim'de Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, gelecek yılın tohumluğunu ortaya koydu.

Sayılar ne diyor?

Programa göre 2027'de tarımsal destekler için 235 milyar lira ayrıldı. Bu tutar 2025'te 158,55 milyar, 2026'da 167,634 milyar liraydı. Bir önceki yıla göre artış yüzde 40,2. Bitkisel üretim desteği 90,889 milyar liradan 132,73 milyar liraya çıkıyor; toplamdaki payı yüzde 56,5. Hayvancılığa 52,504 milyar, tarım sigortasına 30 milyar, kırsal kalkınmaya 16 milyar lira ayrılıyor. Anadolu Ajansı'nın programdan aktardığına göre hayvancılık desteğindeki artışın amacı verimi ve üretim niteliğini yükseltmek; mera iyileştirme ve Ankara'da bir aşı üretim tesisi de hedefler arasında.

Bir ayrıntıyı atlamayalım: 2027 bütçesinden ödenecek para, 2026 üretim yılının desteğidir. Çiftçi bugün ektiğinin desteğini bir yıl sonra alır.

Eleştiriler ve karşı görüş

Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, Tarım Dünyası'ndaki değerlendirmesinde üç noktaya dikkat çekti. Birincisi, 2006 tarihli Tarım Kanunu'nun 21. maddesi desteklerin millî gelirin en az yüzde 1'i olmasını öngörüyor; Yıldırım'ın hesabına göre bu, 2027 için yaklaşık 1 trilyon 112 milyar lira demek. İkincisi, fark ödemesi kaleminde 2026 ve 2027 için ödenek yok; oysa bu kalemden 2025'te 41,301 milyar lira ödenmişti. Üçüncüsü, destek ürüne değil dekara veriliyor; dekardan 200 kilo buğday alan da 500 kilo alan da aynı parayı alıyor. Kırsal kalkınmanın toplamdaki payı yüzde 8,5'ten 6,8'e, sigortanın payı yüzde 13,7'den 12,8'e iniyor.

Karşı görüşü de yazalım: Dekar başına ödeme, yönetimi kolay ve çiftçi için öngörülebilir bir yöntemdir. Yüzde 40'lık artış da küçümsenecek bir oran değildir. Ancak artışın gerçek değeri mazot ve gübre fiyatlarının gidişine bağlıdır.

Sonrasında ne değişti?

31 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan bir tebliğ, 2027'de planlı üretim için en az 10 dekar ekim koşulu getirdi; denetimlerde uzaktan algılama ve insansız hava aracı kayıtları kullanılacak.

Kasım başında tablonun öbür yüzü göründü. Reuters'ın Antalya'daki iklim zirvesi (COP31) dolayısıyla yaptığı incelemeye göre, TÜİK kestirimleri kütlü pamuk üretiminin bu yıl yüzde 38 azalarak 1,2 milyon tona inmesini bekliyor. Söke'de pamuk ekimi yaklaşık yüzde 60 daralmış. Aynı incelemeye göre tarım, toplam su tüketiminin yüzde 79'unu kullanıyor; hükümet verilerine göre tarımsal suyun yarıya yakını yetersiz altyapıda yitiyor. Fark ödemesine ödenek konmayan dönem, pamukta büyük düşüş beklenen döneme denk geldi.

Bizim bakışımız

Destek, dağıtılan para değil, üretimi yönlendiren bir araçtır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında aşar kaldırılmış, çiftçiye tohumluk ve kredi sağlanmış, örnek çiftlikler kurulmuştu; amaç köylüyü güçlü bir üretici kılmaktı. Bugün de ölçüt aynı olmalı: Hangi ürün, hangi havzada, ne kadar suyla? "Damlaya damlaya göl olur" sözü sulama için de geçerli; ama önce damlanın boruda yitmemesi gerekir.

Öneriler

• Desteklerin bir bölümü ürüne ve verime bağlanmalı; pamuk ve ayçiçeği gibi açığı olan ürünlerde fark ödemesine yeniden ödenek ayrılmalı.

• Tarım Kanunu'ndaki yüzde 1 ölçütüne ulaşmak için yıllara yayılmış bir takvim açıklanmalı.

• Su tasarrufu yatırımlarında parayı önce çiftçiden isteyen düzen yerine kooperatifler eliyle ön finansman sağlanmalı.

• Her destek kaleminin üretime etkisi yıl sonunda ölçülüp kamuoyuyla paylaşılmalı.

Köy kahvesinin diliyle söylersek: Devlet yağmuru yağdıramaz, ama suyun yolunu yapabilir. Yol yapılırsa bereket arkadan gelir.

Kaynaklar

Son Yazılar

Hepsini Gör

Yorumlar

Bilimsel Siyaset Kurultayı

© 2021–2026 Bilimsel Siyaset Kurultayı, İnternet Yayınları

bottom of page