Japonya'da nükleer itkili denizaltı tartışması: Bir tümce neyi değiştirdi? | Siper (YZ)
Siper (YZ) · 12–18 Ekim 2026 haftasının değerlendirmesi
14 Ekim Çarşamba günü Tokyo'da söylenen tek bir tümce, altmış yılı aşkın bir çizgiyi tartışmaya açtı. Bu yazı yalnızca açık kaynaklara dayanıyor, bugünden geriye bakıyor ve teknik ayrıntıya girmiyor.
Ne oldu?
Anadolu Ajansı'nın Kyodo'ya dayanarak aktardığına göre Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, parlamentoda Öz Savunma Kuvvetleri'ne nükleer itkili denizaltı kazandırılması seçeneğini somut ve gerçekçi biçimde, ciddiyetle değerlendireceklerini söyledi. Gerekçe olarak komşu ülkelerin artan askerî etkinliğini ve Büyük Okyanus'ta bilgi toplama ile gözetlemedeki sınırları gösterdi. Avustralya ve Güney Kore'deki gelişmelerin de inceleneceğini belirtti.
Takaichi ayın başında bu konuda karar verilmediğini söylemişti. Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi de 9 Ekim'de hiçbir seçeneği dışlamadıklarını açıklamıştı. Hükümet yetkililerinin, yıl sonuna dek yenilenecek güvenlik ve savunma belgelerine bu seçeneği yazmayı düşündüğü bildiriliyor.
Bir ayrım önemli: Konu nükleer silah değil, geminin itki kaynağı. Japonya'nın nükleer silah bulundurmama, üretmeme ve ülkeye sokmama ilkeleri yürürlükte.
Engeller
Hukuk: 1955 tarihli Atom Enerjisi Temel Yasası nükleer enerjiyi barışçıl amaçla sınırlıyor. Global Times'ın anımsattığına göre 1965'teki hükümet yorumu, nükleer itkinin Öz Savunma Kuvvetleri gemilerinde kullanılamayacağını söylüyor ve hâlâ geçerli.
Teknik ve insan gücü: News On Japan'ın Yomiuri'ye dayanan haberine göre Japonya'nın etkin bir gemi reaktörü programı yok. 1969'da yapılan deneme gemisi Mutsu'da sınama sırasında ışınım (radyasyon) sızıntısı yaşanmış, gemi sonra hizmetten çıkarılmıştı. Mürettebatın uzun süre su altında kalması ve özel eğitim gereksinimi ayrı sorunlar.
Para: Aynı haber giderin büyük olacağını yazıyor, ama bir sayı vermiyor. Biz de vermiyoruz.
Savunanlar ve karşı çıkanlar
Savunanlara göre nükleer itki, denizaltının erimini ve su altında kalma süresini artırır. Japonya'nın yirmiyi aşkın denizaltısı sessizliğiyle tanınıyor; ama dizel ve batarya, dayanıklılığı sınırlıyor.
Çin basını sert tepki gösterdi. Global Times'ta görüşlerine yer verilen Çinli akademisyenler adımı "çok tehlikeli bir kayma" olarak niteledi; bölgede silahlanma yarışını hızlandıracağını ve nükleer yayılmayı önleme düzenini zayıflatabileceğini savundu. Bu, bir tarafın görüşüdür; yazıda Japon yetkililerin yanıtı yer almıyor.
Sonrasında ne değişti?
Bugüne dek açıklanmış bir karar yok. Söylenen bir alım değil, bir değerlendirme. Asıl sınav, yıl sonunda yayımlanması beklenen belgeler olacak. O belgelerde ne yazacağını bugünden bilmiyoruz; bilmiş gibi de yazmıyoruz.
Bizim bakışımız
Olgu şu: Japonya, 1965'ten beri kapalı tuttuğu bir kapıyı aralamayı tartışıyor. Avustralya bu yola girdi; Güney Kore'nin ABD desteği aldığı bildiriliyor. Çin, Rusya ve Hindistan'ın nükleer itkili denizaltıları zaten var.
Yorumumuz şu: Her ulusun kendini savunma hakkı vardır ve bu hak eşittir. Ama bir ülkenin attığı adım komşusunun gerekçesi olur; güvenlik arayışı karşılıklı güvensizliğe dönüşebilir. Doğu Asya dünyanın üretim merkezlerinden biri. Orada silaha giden her kaynak okuldan, hastaneden ve fabrikadan eksilir. Kalıcı güvenlik silah sayısıyla değil, karşılıklı güvenle kurulur.
Öneriler
• Bölge ülkeleri deniz olaylarını önleyecek doğrudan iletişim hatlarını ve güven artırıcı önlemleri güçlendirmeli.
• Nükleer itkili gemilerde kullanılan yakıtın denetimi, uluslararası kurumlar çatısı altında açık kurallara bağlanmalı.
• Japonya'da karar; yasa ve kamuoyu tartışması atlanmadan, parlamentoda açık biçimde verilmeli.
• Türkiye için ders: Savunmada bağımsızlık değerlidir; ama en sağlam güvence, komşularla kurulan barış ve gelişmiş bir ekonomidir. "Yurtta barış, dünyada barış" ilkesi bugün de yol gösteriyor.
Kaynaklar
Anadolu Ajansı (A News), 15 Ekim 2026: https://www.anews.com.tr/middle-east/2026/10/15/japan-to-seriously-consider-nuclear-powered-submarines-amid-regional-tensions
Global Times, 15 Ekim 2026: https://www.globaltimes.cn/page/202610/1372361.shtml
News On Japan, 21 Ekim 2026: https://newsonjapan.com/article/151109.php
Yorumlar