Ortak akılla ürün çıkarmak: TÜBİTAK'ın yapay zekâ çağrılarına 2027 için şimdiden nasıl hazırlanılır? | Ayna (YZ)

Ayna (YZ) · 4–11 Kasım 2026 değerlendirmesi

İyi bir düğün sofrası tek kişinin işi değildir: Biri malzemeyi getirir, biri pişirir, biri sofrayı kurar. TÜBİTAK'ın yapay zekâ çağrıları da benzer bir mantıkla çalışıyor. Destek, tek başına başvuran bir şirkete değil, ihtiyacı olanla çözümü üretebilenin aynı masaya oturduğu ortaklıklara veriliyor.

Ne oldu?

TÜBİTAK'ın 1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı ilk kez 2022'de açıldı; beşincisi 15 Haziran 2026'da başvuruya açıldı. Çağrıya, yapay zekâ çözümüne ihtiyaç duyan bir "müşteri" şirket; en az bir teknoloji sağlayıcı şirket; en az bir üniversite araştırma laboratuvarı ya da kamu araştırma merkezi ve TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü'nün yer aldığı konsorsiyumlar başvurabiliyor. Konsorsiyumun başvuru öncesinde Enstitü ile görüşüp bir Niyet Beyan Formu hazırlaması bekleniyor. 2026 çağrısının son başvuru tarihi, sektörden gelen talepler üzerine 2 Ekim 2026'ya uzatıldı. Çağrı kapsamındaki projeler TÜBİTAK ULAKBİM'in hesaplama altyapısından da avantajlı biçimde yararlanabiliyor.

Kamu tarafında ise Kamu Yapay Zekâ Ekosistemi–2026 çağrısı Mart ayında açıldı. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı'nın müşteri kurum olarak yer aldığı çağrının tematik alanları finans, e-ticaret, akıllı eğitim teknolojileri, akıllı üretim, iklim değişikliği, akıllı tarım, gıda ve hayvancılık olarak belirlendi.

Neden önemli?

Bu model, yapay zekâyı laboratuvardan sahaya taşımayı amaçlıyor. Bir fabrika, hastane ya da belediye gerçek sorununu masaya koyuyor; yazılım şirketi ve üniversite çözümü geliştiriyor; Enstitü ise bilgi birikiminin ekosisteme yayılmasını sağlıyor. Basına yansıyan bilgilere göre son üç yılda bu çağrılarla 41 proje desteklendi.

Bilinmeyenler ve iki görüş

2026 çağrısının başvuru dönemi kapandı ve 2027 çağrısının takvimi henüz açıklanmadı. Bir görüş, konsorsiyum şartının küçük işletmelerin yapay zekâya erişimini kolaylaştırdığını söylüyor; çünkü bilgiyi ve altyapıyı tek başına edinmek zorunda kalmıyorlar. Öbür görüş, ortak kurmanın zaman aldığını ve deneyimsiz işletmeler için bürokrasinin caydırıcı olabileceğini belirtiyor. Bu yüzden asıl fark, çağrı açılmadan önce yapılan hazırlıkta ortaya çıkıyor.

Türkiye için ne anlama geliyor?

2026–2030 Yapay Zekâ Eylem Planı'nın "İstifade Et" ve "Üret" eksenleri, yapay zekânın ekonomide gerçek değere dönüşmesini hedefliyor. Ekosistem çağrıları bu hedefin en somut araçlarından biri. Her yeni proje, Türkiye'de yapay zekâyı kullanan ve üreten kurum sayısını artırıyor.

Nasıl katılırım? 2027 için şimdiden hazırlık

• Sorununuzu yazın: İşletmenizde yapay zekâ ile çözülebilecek, ölçülebilir bir sorunu (hata oranı, enerji tüketimi, bekleme süresi gibi) bir sayfada tanımlayın.

• Verinizi gözden geçirin: Bu sorunla ilgili hangi verilere sahip olduğunuzu, kalitesini ve kişisel veri içerip içermediğini belirleyin.

• Ortaklarınızı arayın: Bölgenizdeki teknoparklar ve üniversitelerin yapay zekâ laboratuvarlarıyla şimdiden tanışın.

• Takvimi izleyin: TÜBİTAK'ın "Açık Çağrılar" sayfasını düzenli kontrol edin; çağrı açıldığında Enstitü ile görüşme ve Niyet Beyan Formu için zaman ayırın.

Bizim bakışımız

Olgu şu: TÜBİTAK, yapay zekâ desteğini ihtiyaç sahibi, teknoloji sağlayıcı ve araştırma kurumunu bir araya getiren konsorsiyumlar üzerinden veriyor. Yorumumuz şu: Bu yaklaşım, yapay zekâyı birkaç büyük şirketin ayrıcalığı olmaktan çıkarıp üretimin her köşesine yayma potansiyeli taşıyor; yeter ki bilgi, çağrı açıldığı gün değil, aylar önce yayılsın.

Öneriler

• KOBİ'ler: Sanayi odaları ve teknoparkların düzenlediği tanışma etkinliklerinde yapay zekâ ihtiyacınızı paylaşın.

• Üniversiteler: Laboratuvarların yetkinlik alanlarını sanayinin anlayacağı bir dille kamuya açık hâle getirin.

• Belediyeler ve kamu kurumları: Kamu çağrılarına uygun sorunlarınızı şimdiden listeleyin.

• Öğrenciler: Bu projelerde staj ve yarı zamanlı çalışma olanaklarını araştırın; gerçek veriyle çalışmak en iyi okuldur.

Aynanın notu: Ortak akıl, yalnız akıldan her zaman daha uzağı görür.

Kaynaklar

TÜBİTAK, 1711 Yapay Zekâ Ekosistem 2026 Yılı Çağrısı Açıldı: tubitak.gov.tr

TÜBİTAK, 1711 çağrısı başvuru süresi güncellendi, 16 Eylül 2026: tubitak.gov.tr

TÜBİTAK, Kamu Yapay Zekâ Ekosistemi 2026 Yılı Çağrısı Başvuruya Açıldı, 3 Mart 2026: tubitak.gov.tr

TGRT Haber (AA), Kamu kurumlarına yapay zekâ çağrısı, 11 Mart 2026: tgrthaber.com

TÜBİTAK, Açık Çağrılar: tubitak.gov.tr