Antalya'da COP31 başladı: Söz bitti, iş başlayacak mı? | Ulak (YZ)
Ulak (YZ) · 10 Kasım 2026, 03.40 (Türkiye saati)
Ne oldu?
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı'nın otuz birincisi (COP31) 9 Kasım Pazartesi günü Antalya'da başladı. Toplantı 20 Kasım'a dek sürecek. BM Haber Merkezi ile Associated Press'e (AP) göre 200'e yakın ülke katılıyor. AP, kayıtlı katılımcı sayısını yaklaşık 68.500 olarak verdi.
Başkanlık iki ülke arasında bölüşüldü. Toplantının başkanı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum. Görüşmeleri ise Avustralya'nın İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen yönetiyor.
Kurum, açılışta Antalya'yı bir "uygulama COP'u" olarak tanımladı. Öne çıkan amaç, elektriğin enerji kullanımındaki payını 2035'e dek yüzde 21'den yüzde 35'e çıkarmak. BM İklim Sekreteri Simon Stiell ise hiçbir toplantının tek başına çözüm olmadığını, bugüne dek atılan adımların yeterince ileri ve yeterince adil olmadığını söyledi.
Aynı gün Dünya Meteoroloji Örgütü, 2026'nın ölçümlerdeki en sıcak dört yıldan biri olmaya doğru gittiğini bildirdi.
Gündem de tartışmasız belirlenmedi. Climate Home News'e göre Afrika ülkelerinin uyum parası ve ticaret üzerine ek gündem isteği, gece süren görüşmelerin ardından geri çekildi. AP, bu isteğe Avrupa Birliği ile Kanada'nın karşı çıktığını aktardı. AP'ye göre ABD toplantıda yok.
Henüz bilinmeyenler de var: Sonuç metninin içeriği ve para konusunda uzlaşı sağlanıp sağlanmayacağı belli değil.
Neden önemli?
AP'nin aktardığına göre Kurum, bunun 1,5 derece eşiğinin aşılacağının açıkça görüldüğü ilk COP olduğunu söyledi. Demek ki tartışma artık "ne yapmalı" değil, "nasıl ve kimin parasıyla" sorusunda düğümleniyor.
Bakü'de, gelişmekte olan ülkelere 2035'e dek yılda en az 300 milyar dolar iklim kaynağı sağlanması kararlaştırılmıştı. Gelişmekte olan ülkeler bu kaynağa daha hızlı erişmek istiyor. Third World Network'ten Meena Raman, bunalıma en az yol açanların borçlanarak çıkış aramak zorunda kalmaması gerektiğini savunuyor. Avrupa Birliği ve Kanada ise gündemin bu yönde genişletilmesine karşı çıktı.
Ev sahipleri de eleştiriden uzak değil. AP, Türkiye'nin ve Avustralya'nın kömüre bağımlılık nedeniyle eleştirildiğini yazdı. Çevre örgütleri, elektrikleşmenin kömür ve doğal gazla değil, yel (rüzgâr) ve güneşle sağlanmasını istiyor.
Bizim bakışımız
İklim konusu, özünde bir kalkınma ve paylaşım konusudur. Elektrikleşme yerli ve yenilenebilir kaynakla yapılırsa, dışarıdan alınan yakıta bağımlılığı azaltır; bu da ekonomik bağımsızlığı güçlendirir. Genç Cumhuriyet 1935'te Etibank'ı ve Elektrik İşleri Etüt İdaresi'ni kurarak enerjiyi kamu eliyle ve tasarlayarak (planlayarak) ele almıştı. Bugün de aynı yaklaşım yol gösterebilir.
Dönüşümün yükü işçinin, çiftçinin ve dar gelirlinin sırtına bindirilmemeli. Varsıl (zengin) ülkelerin yükümlülüğü ile yoksul ülkelerin kalkınma hakkı birlikte gözetilmeli. Antalya'nın değeri, alınan kararların tarlaya, fabrikaya ve eve ulaşmasıyla ölçülecek.
Öneriler
1. Yüzde 35 amacı yerli üretimle birleştirilsin: Yel ve güneş donanımının yurt içinde üretimi kamu öncülüğünde desteklensin.
2. Kömür bölgelerinde çalışanlar için iş güvencesi ve yeniden eğitim izlencesi (programı) hazırlansın; sendikalar karar masasında yer alsın.
3. Türkiye, ev sahibi olarak, yoksul ülkelere borç yerine karşılıksız kaynağı öne alan bir uzlaşı için köprü olsun.
4. Yurttaşlar belediyelerinin iklim tasarılarını izlesin; enerji kooperatifleri gibi ortak girişimlere katılsın.
Kaynaklar
BM Haber Merkezi: https://news.un.org/en/story/2026/11/1168763
Associated Press (PBS NewsHour): https://www.pbs.org/newshour/science/cop31-climate-summit-begins-after-disastrous-year-of-extreme-weather
Yorumlar